Sluipverbruik is de stroom die apparaten gebruiken terwijl je ze niet gebruikt: op stand-by, met een lampje aan of omdat de adapter in het stopcontact zit. De grootste boosdoeners zijn meestal de tv-hoek (tv, decoder, spelcomputer, soundbar), de computerplek en apparaten die altijd aan staan zoals een oude tweede koelkast. Met een stekkerdoos met schakelaar en een energiemeter heb je het in een middag uitgezocht.
In het kort: zoek eerst uit wat er bij jou sluipt (meten, niet gokken), zet de tv-hoek en computerplek op een schakelbare stekkerdoos, en zet in de instellingen ‘snel opstarten’ of ‘instant on’ uit. Laat apparaten die echt aan moeten blijven (router, koelkast, slimme thermostaat) gewoon aan.
Waarom sluipverbruik oploopt
Eén apparaat op stand-by verbruikt meestal maar een paar watt. Dat lijkt niets. Maar het verbruik loopt 24 uur per dag, 365 dagen per jaar door, en in een gemiddeld huis staan tientallen apparaten die nooit helemaal uit gaan. Bij elkaar opgeteld kan dat een flink deel van je stroomverbruik zijn, ook als je denkt dat alles uit staat.
De rekensom is simpel. Een apparaat dat continu 5 watt verbruikt, gebruikt per jaar 5 × 24 × 365 = 43.800 wattuur, oftewel bijna 44 kWh. Stel dat je 30 cent per kWh betaalt (kijk voor je eigen tarief op je contract), dan kost dat ongeveer 13 euro per jaar. Voor één apparaat. Heb je er tien van, dan praat je al snel over meer dan honderd euro.
Tip: wil je weten wat een specifiek apparaat bij jou kost? Vul het vermogen in onze rekenhulp voor stroomverbruik in, met 24 uur per dag voor stand-by.
Welke apparaten sluipen het meest?
Hoeveel een apparaat op stand-by gebruikt, verschilt sterk per merk, type en leeftijd. Nieuwe apparaten moeten aan strengere Europese eisen voor stand-byverbruik voldoen dan oude. Daarom geven we geen vaste getallen, maar wel de plekken waar je het eerst moet zoeken.
| Plek of apparaat | Waarom het sluipt | Wat je kunt doen |
|---|---|---|
| Tv-hoek: tv, decoder, soundbar, spelcomputer, mediaspeler | Veel apparaten tegelijk, vaak met ‘snel opstarten’ of netwerkfunctie aan | Eén stekkerdoos met schakelaar; ‘instant on’ uitzetten |
| Computerplek: pc, monitor, printer, speakers | Pc’s in slaapstand, printers die wakker blijven voor wifi | Pc echt afsluiten, stekkerdoos met schakelaar |
| Spelcomputers | Rustmodus om updates te downloaden | Energiebesparende modus kiezen in de instellingen |
| Opladers en adapters | Blijven warm, ook zonder apparaat eraan | Uit het stopcontact als je niet laadt |
| Koffiezetapparaat, waterkoker met display | Warmhoudfunctie, klokje | Warmhouden uit, apparaat uitzetten na gebruik |
| Oude tweede koelkast of vriezer in schuur of garage | Geen sluipverbruik maar wel continu verbruik, vaak inefficiënt | Is hij echt nodig? Zo niet: weg ermee |
| Elektrische boiler, aquarium, waterbed | Verwarmen continu | Temperatuur en noodzaak kritisch bekijken |
Zo spoor je sluipverbruik op in drie stappen
- Meet het totaal. Kijk ’s avonds laat of ’s nachts, als alles uit staat, op je slimme meter of in de app van je energieleverancier wat je huis op dat moment verbruikt. Dat is je basisverbruik. Noteer het getal in watt.
- Zet groepen uit. Zet de tv-hoek uit met de stekkerdoos, kijk opnieuw. Doe hetzelfde met de computerplek en andere hoeken. Zo zie je in een paar minuten waar het grootste deel zit.
- Meet losse apparaten. Met een energiemeter (een tussenstekker met display, te koop bij bouwmarkt en elektronicawinkel, en soms te leen bij de bibliotheek of gemeente) meet je per apparaat wat het op stand-by en in gebruik verbruikt.
Let op: haal nooit apparaten van de stroom die dat niet verdragen of die ergens voor nodig zijn. Denk aan de koelkast en vriezer, de cv-ketel, een slimme thermostaat, rookmelders op netstroom, een alarmsysteem en, als je dat wilt, de router.
Moet de router ’s nachts uit?
Dat kan, maar het levert weinig op en het is niet altijd handig. Een router verbruikt doorgaans een paar watt tot ruim tien watt, afhankelijk van het model. Gaat hij elke nacht acht uur uit, dan bespaar je een deel daarvan. Daar staat tegenover dat slimme apparaten, updates en een eventuele vaste telefoonlijn via internet dan niet werken. Een tijdschakelaar of een router met een eco- of nachtstand is een middenweg. Belangrijker is dat je overbodige apparaten aan het netwerk, zoals een oude extra router of een losse versterker die je niet nodig hebt, uitzet.
Instellingen die het verschil maken
- Tv: zet functies als ‘snel starten’, ‘instant on’ of ‘altijd verbonden’ uit. De tv start dan een paar seconden langzamer, maar verbruikt in rust veel minder.
- Spelcomputer: kies in de energie-instellingen voor de energiebesparende modus in plaats van de rustmodus met directe start.
- Computer: sluit af in plaats van slaapstand als je hem een avond of langer niet gebruikt. Zet de monitor uit met de knop of stekkerdoos.
- Printer: zet hem uit als je niet print. Een printer die je één keer per maand gebruikt, hoeft niet de hele maand aan.
- Soundbar en versterker: veel modellen hebben een automatische uitschakeling; zet die aan.
Welke stekkerdoos werkt het best?
De simpelste oplossing is een stekkerdoos met één schakelaar: één klik en de hele tv-hoek is uit. Liever niet bukken? Er zijn stekkerdozen met een losse voetschakelaar of afstandsbediening, en master-slave-stekkerdozen die de andere aansluitingen automatisch uitschakelen als het hoofdapparaat (bijvoorbeeld de tv) uit gaat. Slimme stekkers kun je met een app of schema bedienen en ze laten vaak ook het verbruik zien, maar ze verbruiken zelf ook een beetje stroom.
Wat je ook kiest: let op het maximale vermogen dat de stekkerdoos aankan en sluit er geen zware verbruikers zoals een kachel of wasmachine op aan.
Wat levert het op?
Dat hangt volledig af van wat er bij jou sluipt. Daarom is meten zo belangrijk. Een rekenvoorbeeld: stel dat je tv-hoek samen 15 watt verbruikt op stand-by en je die voortaan 20 uur per dag echt uitzet. Dan bespaar je 15 × 20 × 365 ÷ 1000 = bijna 110 kWh per jaar. Bij 30 cent per kWh is dat ongeveer 33 euro per jaar, met een stekkerdoos van een paar euro. Is je basisverbruik ’s nachts hoog (bijvoorbeeld boven de 100 watt), dan is er vaak meer te halen.
Sluipverbruik is een mooie eerste stap. Wil je verder, kijk dan naar je grootste verbruikers: de verwarming en warm water. Lees bijvoorbeeld hoeveel je bespaart met korter douchen of bekijk alle tips op onze pagina energie besparen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen sluipverbruik en stand-byverbruik?
In de praktijk worden ze door elkaar gebruikt. Stand-byverbruik is het verbruik van een apparaat dat klaarstaat om met de afstandsbediening aan te gaan. Sluipverbruik is breder: alle stroom die apparaten gebruiken terwijl je ze niet gebruikt, ook adapters en apparaten die ‘uit’ staan maar nog stroom trekken.
Verbruikt een oplader stroom als er niets aan hangt?
Ja, meestal een kleine hoeveelheid. Moderne opladers verbruiken zonder apparaat erg weinig, oudere adapters (vaak zwaar en warm) meer. Het is een kleine besparing, maar haal ze uit het stopcontact als je niet laadt; dat is ook veiliger.
Is het slecht voor apparaten om ze helemaal uit te zetten?
Voor de meeste apparaten niet. Sommige apparaten verliezen wel hun klok- of zenderinstellingen, of installeren updates alleen als ze aan staan. Een tv of spelcomputer zet je dan af en toe een keer langer aan. Apparaten die continu moeten werken, zoals de koelkast, cv-ketel en rookmelders, laat je uiteraard aan.
Waar zie ik mijn sluipverbruik?
Op het display van je slimme meter of in de app van je energieleverancier. Kijk op een moment dat bijna alles uit staat, bijvoorbeeld midden in de nacht. Het verbruik dat je dan ziet, is je basisverbruik: koelkast, router en alles wat sluipt.
